Nederlandstalige Scratch- en roboticalessen voor basisschoolkinderen en brugklassers.
test
ROBOTICA, GAMES, ANIMATIES, KUNST EN MEER!
Leer op een leuke en creatieve manier programmeren met Scratch en Lego WeDo, de mBot, de BBC micro:bit en Makey Makey!
Op deze blog vind je lesmateriaal en workshopideeën van PinkyPepper, alias Martine Segers. Zij is ook in te huren voor het maken van lesmateriaal op maat en het geven van workshops in Den Haag en omgeving.
Monsters die zachtjes in je vinger bijten met hun scherpe tandjes, gemaakt met Lego en geprogrammeerd met de micro:bit.
Afgelopen week heb ik op vijf locaties Lego monstertjes gemaakt met kinderen. De basis konden ze nabouwen van een bouwinstructie, die ik gemaakt heb met het programma Studio van Bricklink. Daarna mochten ze hem zelf een eigen persoonlijkheid geven. En dat is goed gelukt. Kijk maar naar het resultaat:
In de bek van de monstertjes zitten twee stukjes geleidende tape. Als je je vinger daarop legt, sluit je de stroomkring tussen pin 0 en de GND-pin van de micro:bit. Die is zo geprogrammeerd dat die het motortje aanzet als dat gebeurt. Via een elastiekje oftewel met een slipkoppeling wordt dan de bovenkant van de bek naar beneden getrokken. Hap! Door de motor daarna de andere kant op te laten draaien, gaat de bek weer omhoog.
Voor conservatoriumstudenten van de opleiding tot muziekdocent mocht ik een workshop met de micro:bit verzorgen. Muziek en micro:bit bleek weer eens een goede combinatie.
Na eerst een uurtje muziekprojectjes gemaakt te hebben met de verschillende muziekcodeblokken in MakeCode, gingen de studenten aan de slag met het maken en programmeren van een keukenrolrobotje dat kan playbacken. Ze brachten zelfs dino's tot leven...
De robotjes kunnen redelijk goed playbacken, zoals je in de video kunt zien. Daarvoor gebruik je de microfoon van de micro:bit. Die kan detecteren hoe hard het geluid is dat je maakt met je stem. En daar laat je dan een servomotortje op reageren.
De micro:bit is zo geprogrammeerd dat de bek helemaal open gaat bij een hard geluid en dicht blijft bij weinig tot geen geluid. En daar tussenin beweegt die op basis van het volume. Dit kun je redelijk eenvoudig programmeren met MakeCode voor de micro:bit.
Met wat Lego, een micro:bit, een servomotortje en wat computercode kun je vrolijke dansers maken.
Momenteel verzorg ik op vier locaties in Delft, Rijswijk en Leiden de workshopsserie Creatief met code en Lego. In de tweede les maken leerlingen een danser en programmeren ze daarna een dans. Ze hebben veel leuke dansers gemaakt. Een selectie daarvan kun je zien in deze video:
De opdracht was om een figuurtje van Lego te maken waarvan de armen vrij kunnen bewegen. Kinderen gebruikten daarvoor een grijs Lego pinnetje en blokjes met gaten erin. Zo kun je de armen laten bewegen als het poppetje steeds een verschillende kant op draait. Hieronder het voorbeeld dat ik ze liet zien:
De dansers zijn geprogrammeerd met MakeCode voor de micro:bit. Het groene motortje is een servomotortje dat je goed samen met Lego kunt gebruiken.
Van een bonbondoosje een robotje maken? Dat kan redelijk eenvoudig met een micro:bit, een robotics board en wat motortjes. Daarbij kun je een tweede micro:bit als afstandsbediening gebruiken.
Als bedankje kreeg ik afgelopen jaar met kerst een doosje bonbons van de kinderen aan wie ik sinds september programmeerles geef in Wassenaar. Het doosje bleek een handige basis te zijn voor een robotje met een poppetje achter het stuur, iets wat ik al langer van plan was om eens een keer te maken.
Het bankje waar het poppetje op zit, is van het doosje van een tube tandpasta gemaakt, de rugleuning van een Smarties-doosje. Het stuurtje, dat ik ooit voor een ander doel kocht, zit aan een servomotortje vast met aluminiumdraad en tape. Ik vond het leuk om eens een robotje te maken, waarbij het poppetje lijkt te sturen.
In werkelijkheid is het niet het poppetje dat als eerste beweegt, maar zorgen de bewegingen van het stuur (aangedreven door een servomotortje) er juist voor dat de armen van het poppetje gaan bewegen. Het echte sturen vindt plaats via de achterwielen. Aan de voorkant zit alleen een wieltje in het midden dat alle kanten op kan rijden. Dat is hetzelfde wieltje als op een mBot zit.
Meer dan honderd tieners deden afgelopen najaar met veel plezier mee aan mijn workshops Emoji's programmeren op een mediafestival van Pier K in Hoofddorp. Nu heb ik het lesboekje uitgebreid tot drie lessen van een uur. Die lessen kunnen scholen vanaf komend schooljaar boeken via Pier K.
Een vergrootglasje van Lego vergroot echt. Het is dus geen nep-ding. En het leuke is dat je dat vergrootglasje ook als lensje kan gebruiken om plaatjes van een micro:bit te projecteren, op een wit Lego-hoofdje of op een zelf getekend poppetje.
Deze twee tweets geven je een beetje een idee hoe de projectie met een Lego-vergrootglasje werkt:
Trying a new workshop idea for teenagers: projecting a #microbit face on a drawing of a stickman.
Still using a #LEGO magnifying glass 🔎, but no Lego head this time. Will teenagers (age 12-14) still enjoy such an activity do you think?
Hier zie je een aantal tekening die tijdens het festival zijn gemaakt. In mijn lessenserie voor Pier K gaan leerlingen ook pratende monden maken en de micro:bit als een soort telefoon gebruiken, inclusief zelf gecomponeerde ringtone.
Tijdens het festival, vlak voor de tot nu toe laatste lockdown vanwege corona, programmeerden leerlingen ook animaties van monden voor op een plaatje van een mondkapje. Dit idee had ik bedacht nadat Anja Schakel van Pier K met de leuke suggestie kwam om de Jabbermask te gebruiken in de introductie van mijn workshop.
De Jabbermask is een mondkapje met een Led-schermpje voorop - wel met iets meer lampjes dan een micro:bit - en die ledjes reageren op het volume van de woorden die je uitspreekt. Je lijkt daardoor een pratende mond te zien.
Ik heb voor de micro:bit ook code gemaakt waarbij een animatie van een mond op het schermpje van de micro:bit lijkt mee te bewegen met wat je zelf zegt. Die code was helaas wat te moeilijk om een opdracht van te maken voor leerlingen met weinig tot geen programmeerervaring.
Scratch kent handige "wacht totdat"-blokken. Die ontbreken in MakeCode voor de micro:bit. Met hulp van een andere Scratcher heb ik een eigen extensie gemaakt die is goedgekeurd door de mensen die bij Microsoft aan MakeCode werken.
Via deze extensie kun je wachtblokken gebruiken die handig zijn bij het maken van allerlei spellen. Bij een basketbalspel waarbij een balletje van aluminiumfolie de stroomkring sluit, kun je met een wacht-blok bijvoorbeeld voorkomen dat de speler veel te veel punten tegelijk krijgt.
Maar er zijn ook hele andere toepassingen. Zo kun je de wachtblokken eveneens gebruiken om relatief eenvoudig een goede beveiligingscode te maken, en bijvoorbeeld om de micro:bit naar Morsecode te laten luisteren.
Wil je meer weten over waarom deze blokken handig kunnen zijn voor beginnende programmeurs? Lees dan mijn blog op mijn Tinker Club-website:
Een doolhofspel met een metalen knikker voor twee personen. Met een micro:bit die de score bijhoudt. Daar heb ik op verzoek van Peli de Halleux van MakeCode een Engelstalige tutorial voor gemaakt.
Het is een geinig spel dat goede samenwerking vereist. Doel is om het balletje zo snel mogelijk van de ene hoek met aluminiumfolie naar de andere hoek met aluminiumfolie te krijgen. Twee of vier spelers mogen alleen een of twee touwtjes vasthouden. En moeten zo het balletje door het doolhof sturen.
Een link naar de tutorial staat onder de categorie Speelgoed op de homepage van de programmeeromgeving MakeCode voor de micro:bit (https://makecode.microbit.org/).
De tutorial zelf heb ik gepubliceerd op de site van Tinker Club Nootdorp:
Met bijdragen van mensen vanuit de hele wereld heb ik dit voorjaar de Micro:bit Virtual Parade gemaakt, een optocht met vrolijke micro:bit-creaties.
Het idee voor deze optocht ontstond spontaan op Twitter, zoals je in onderstaand filmpje kunt zien. Daarin zie je de optocht zelf en een stukje over de Making of.
Het was erg leuk dat er zoveel mensen aanhaakten bij dit spontane idee. Er zijn hele mooie en hele geinige dingen gemaakt. Kijk zelf maar.
De :MOVE motor van Kitronik is een geinig robotje voor weinig geld (tenminste als je al twee micro:bits hebt). Je kunt er van alles "aanhangen", van een basketbalspel en een voetbalbeen tot een carnavalswagen.
Na de zomervakantie ben ik gaan uitproberen wat er mogelijk is met de :MOVE motor. Wat erg leuk is aan dit robotje is dat je er via een zogenoemde M4-bout van alles aan kunt koppelen. Niet alleen de grijper die Kitronik zelf verkoopt, maar bijvoorbeeld ook de Mini Pan-Tilt Kit van Makeblock en allerlei zelfgemaakte dingen.
Ik ondervond wel een klein probleempje met de wielen. Die bleven niet altijd goed vastzitten en als er een wiel los schoot, dan ging vaak het contact met de motor ook verloren. De motor verplaatste dan namelijk een klein beetje. Dit was echter makkelijk op te lossen door de wielen met een klein schroefje vast te zetten. Daarna werkte alles prima.
Opvallend vond ik dat de lijnsensor beter werkt dan bij mijn mBots, mogelijk omdat bij de :MOVE motor de sensors dichter bij de grond zitten. Lijn volgen werkt prima met een geverfde lijn.
Ook de ultrasone sensor doet het goed. Alleen niet als je iets erg dichtbij houdt. Dan geeft de sensor soms een veel te hoge waarde door. Bij mijn basketbalspel had ik hier in eerste instantie last van. Maar dit was op te lossen door de code iets aan te passen.
Je hebt voor de :MOVE Motor vier AA-batterijen nodig. Omdat het een lichtgewicht robotje is, houden de batterijen het vrij lang vol. Het is ook mogelijk om oplaadbare batterijen te gebruiken.
In onderstaand filmpje kun je wat voorbeelden zien, ook van spellen en activiteiten waar je de :MOVE motor voor kunt gebruiken. Bijvoorbeeld een spel waarmee kinderen ballen uit een doos moeten zien te krijgen via een gat. Ze kunnen daarbij zelf van karton iets ontwerpen voor op hun robotje, iets dat het makkelijker maakt om een bal in de goede richting te duwen.
Codeblokken beschikbaar in het Nederlands!
De codeblokken voor dit robotje in MakeCode zijn inmiddels naar het Nederlands vertaald. In opdracht van Kitronik ben ik ook bezig om hun lesmateriaal te vertalen. Daarover binnenkort meer.
Tijdens de coronacrisis heb ik twee online Scratch-lessen gemaakt, eentje voor beginners en eentje voor basisschoolleerlingen die al wat Scratch-ervaring hebben.
In de lessen vind je filmpjes met voorbeelden, uitleg over Scratch en opdrachten. Verder staan er in de beginnersles ook een aantal Scratch-spellen waarmee leerlingen meer kunnen leren over de Scratch-blokken en over hoe Scratch x- en y-waardes gebruikt om de plaats van een figuurtje op het scherm te onthouden.
Beginnersles
De beginnersles gaat over het maken van stickman-animaties:
Inspiratie nodig voor een Scratch-project? In deze online les vind je drie tips voor projecten die je kunt remixen en waar je je eigen draai aan kunt geven:
In januari 2020 start ik met cursussen en workshops in CulturA & Zo in de Dorpstraat in Nootdorp.
Zo'n vijf jaar verzorg ik al programmeer- en robotica-workshops. Tot nu toe deed ik dat altijd óf als vrijwilliger óf in opdracht van bijvoorbeeld een bso, een school, een bedrijf of een science club. Nu ga ik voor het eerst eigen workshops en cursussen verzorgen met een open inschrijving.
Je kunt je nu opgeven voor de eerste workshops en cursussen.
3 januari verzorg ik robotica-workshops voor kinderen, 14 januari start een serie van zes lessen Scratch en 12 en 26 januari kunnen kinderen hun eigen spel maken met de micro:bit, waarbij ze kunnen kiezen uit het maken van een zwaardgevechtspel, een houten flipperkastje of een zenuwspiraal met puntentelling, speakertje en led-lampjes.
Het is feestweek in CulturA & Zo van 11 tot en met 17 november. Ik verzorg woensdag 13 en zondag 17 november workshops met de micro:bit in 't Lab van
Bibliotheek Oostland.
Tijdens mijn workshops kunnen kinderen uitproberen en bekijken wat voor leuke dingen je kunt doen met de micro:bit. Ik neem ook een aantal van mijn houten spellen mee.
Combineer een schaarlift van grote ijsstokjes met de micro:bit en een servo-motortje, en je kunt een lange grijparm maken.
Op de voormalige basisschool van mijn dochter heb ik een aantal jaar geleden techniekmiddagen georganiseerd, waarbij de kinderen onder andere schaarliften van ijsstokjes maakten. Dat vonden de meesten ontzettend leuk. De "uitschuifarmen" zwaaiden altijd flink door de lucht.
Daar moest ik meteen aan denken toen ik op Twitter dit mooie idee voor een grijper zag:
Os enseñamos uno de los proyectos que harán nuestros alumnos de 3° a 5° de primaria en nuestra extraescolar #mundomakercm. Lo montarán, programarán y.. ¡se lo llevarán a casa!. ¡Ya os dijimos que este año nuestros alumnos se transformarán en INVENTORES!#DIY#microbitpic.twitter.com/qGffevfCoy
Het leek me erg leuk om beide ideetjes te combineren in een grijparm. In dit filmpje kun je het resultaat zien:
De schaarlift zit aan de bovenkant (vlak bij de grijper) met een boutje en een moertje vastgemaakt aan de lange lat eronder. Iets lager zit een stukje elastiek, op twee plekken vastgemaakt onder de kop van een splitpen.
Aan de onderste splitpen met elastiek zit ook een touwtje. Dat is verbonden met een servo-motortje. Als dit motortje draait, trekt het touwtje de schaarlift naar beneden waardoor de grijper dicht gaat.
Tegelijkertijd wordt het elastiekje uitgerekt. Dit zorgt ervoor dat de schaarlift weer omhoog gaat als het servo-motortje terugdraait.
De servomotor wordt aangestuurd door de micro:bit. Als je op de knopjes A of B drukt, gaat de servomotor omhoog of omlaag.
Helaas bleek er wel een extra batterijboxje nodig te zijn met vier AA-batterijen (drie zou ook wel werken denk ik) om de servo goed zijn werk te laten doen.
Robotjes maken van figuurzaaghout en wat latjes? Dat kan met de micro:bit en een motor driver board. Daarbij heb je veel vrijheid in wat je kunt maken.
Dure apparatuur, zoals een lasersnijder of 3D-printer, heb je niet nodig om je eigen robotje te maken. Met wat zagen, een hamer en een boor kom je al een heel eind. De basis is een stukje figuurzaaghout met tien gaatjes om de motoren mee vast te maken.
De robotjes zijn zo ontworpen dat bijna alles herbruikbaar is. De motortjes voor de wielen zitten vast met tiewraps en zijn dus ook weer makkelijk los te maken door de tiewrap door te knippen.
Het wieltje voor is van de mBot en zit vast met twee bouten. De achterwielen, ook van de mBot, zitten alleen maar vastgeklemd. Daar zit overigens een stukje fietsband om heen om meer grip te hebben bij het rijden.
Het motor driver board is vastgemaakt met splitpennen en dus ook weer makkelijk los te halen voor een ander project. De servomotortjes zitten wel met dubbelzijdig tape vast bij de meeste robotjes, maar ook dat is vrij makkelijk te verwijderen.
De kwal in onderstaand filmpje is door mijn dochter gemaakt, de vogel door een vriend van haar. De robot met het Lego-figuurtje en de vlinder en die met Scratch-kat heb ik zelf gemaakt.
Je kunt een tweede micro:bit gebruiken als controller. Als je de robot alleen wilt laten rijden, is de code vrij makkelijk. Als je tijdens het rijden ook de armen, vleugels endergelijke wil kunnen aansturen, wordt de code helaas wel vrij snel ingewikkeld.
Op Twitter kreeg ik een leuke reactie van Simon Walters. Hij heeft een blogpost geschreven over AniBots (samentrekking van animal en robots) die zowel meiden als jongens aanspreken. Onze robotjes vond hij daar een mooi voorbeeld van. Zijn blog (in het Engels) is hier te lezen: http://simplesi.net/anibot_blog/.
Robotjes gemaakt tijdens twee workshops
Begin 2020 verzorgde ik in Delft twee workshops waarin kinderen zelf hun robotje konden ontwerpen en maken. Dat leverde leuke robotjes op die je in onderstaand filmpje kunt zien:
Met RGB-LEDs in een infinity mirror en een micro:bit kun je een mooie lichtshow maken.
Vorig jaar kocht ik net na Kerst een infinity mirror in de uitverkoop bij het Kruidvat. Standaard zitten daar witte ledjes in. Ik heb ze vervangen door 38 programmeerbare RGB-ledjes.
Het resultaat is spectaculairder dan ik had verwacht, zoals te zien in onderstaand filmpje.
Een infinity mirror bestaat uit twee spiegels. De eerste, aan de voorkant, laat licht door én spiegelt het beeld dat erachter zit. De tweede spiegel is een normale spiegel die al het licht weerkaatst.
In de infinity mirror van het Kruidvat zat de achterste spiegel met lijm vast. Die was er met een mesje redelijk makkelijk uit te halen. Daarna zag je een LED-strip op de wand zitten. Die heb ik vervangen en daarna de spiegel weer teruggeplaatst.
Het idee om een programmeerbare infinity mirror te maken komt van Pauline Maas. Zij heeft er eentje gemaakt met een 3D-printer. Zie dit micro:bit 101-filmpje voor meer info.
Met hout kun je een eenvoudige houder maken voor de micro:bit én de batterij. Met splitpennen kun je deze houder vervolgens op van alles vastmaken.
Op de foto hierboven zie je een vlinder, een 'Halloween-pompoen' en een schildpad: alle drie gemaakt van karton van een mueslipak. Door de houten houder met micro:bit erop vast te zetten, kun je snel een geinige controller maken voor een spel in Scratch.
Voor de houder heb je slechts een paar stukjes hout nodig, twee elastiekjes, wat spijkers, vier splitpennen en een sticker om de spijkers mee af te dekken, zodat de micro:bit niet beschadigt als je die erop bevestigt. Let op dat je het elastiek er niet te strak omheen doet.
Dit is een leuke manier om de tiltsensor van de micro:bit te gebruiken. Die kan namelijk aan Scratch doorgeven hoe schuin de micro:bit hangt en in welke richting.
Die informatie gebruikt mijn Scratch-spel om de vlinder en de pompoen over het scherm te laten bewegen, zoals te zien in onderstaand filmpje. In dat filmpje kun je ook zien hoe ik de houder heb gemaakt.
De spellen die je in het filmpje ziet, kun je vinden op mijn Scratch-account @juf-Pinky:
Bij een eenvoudig spel waarbij je met een balletje een soort kegels moet omgooien, biedt de micro:bit veel leuke extra's .
In dit spel (zie foto) zijn de elektriciteitsdraden goed zichtbaar, waardoor goed is uit te leggen hoe het werkt. Als de "kegel" op het sponsje met aluminiumfolie valt, sluit de stroomkring, wat de micro:bit kan detecteren.
Ik heb twee versies gemaakt. De eerste zie je hieronder. Als er een kegel omgaat, gaan de kerstlampjes erboven branden. Via een radiosignaal laat ik het robotje Maqueen op hetzelfde moment een muziekje maken.
Deze versie is geprogrammeerd met Javascript Blocks en maakt gebruik van de Klip Halo van Kitroniks om extra pinnen te kunnen gebruiken voor de lampjes.
De tweede versie maakt gebruik van Scratch. Als er in het echt een kegel omgaat, gebeurt dat op het computerscherm ook. En als ze alle drie zijn omgegooid, volgt er een muziekje met een hoop ballonnen.
Mijn ervaring is dat voor jonge programmeurs de Scratch-versie iets makkelijker te maken en te begrijpen is. Maar het leuke van de micro:bit-versie is dat je die ergens neer kunt zetten tijdens een fancy fair of een ander feestje en dan zonder laptop prima werkt.
In onderstaand Engelstalige filmpje zie je meer over hoe mijn micro:bit-spellen werken en hoe het is gemaakt.
Hier vind je het Scratch-project dat je in het filmpje in actie ziet. Dat werkt alleen als het aangesloten is op een micro:bit.
Met dank aan John Lynch (@mittensbrother op Twitter en Scratch) voor de inspiratie. Een spel van hem bracht me op het idee dit spel te maken.
Als je vragen hebt over dit project, stel ze gerust. Ik ben bereikbaar via PinkyPepper.Scratch@gmail.com.
Vrijdagavond 21 juni heb ik op de Haagse school De Populier een deel van mijn micro:bit-spellen gedemonstreerd tijdens de themaconferentie Maakonderwijs. Was erg leuk om te doen.
Ik nam mee... een toverstaf, een 🐢schildpad met een micro:bit op zijn rug, een gaspedaal en stuur 🚀, een werpspel, een reactiespel, een helm en nog veel meer.⬇️
Allemaal om te laten zien wat er mogelijk is met de microbit en 🐱Scratch!
Voor de Maakconferentie van de Lucas Academie waren zo'n zeventig mensen uit heel Nederland naar Den Haag gekomen om ervaringen uit te wisselen. Erg inspirerend.
<
Dank aan Per-Ivar Kloen en Arjan van der Meij van De Populier voor de organisatie.
Een controller waarmee je met zijn vieren een Scratch-spel kunt spelen. Die kun je maken met een micro:bit, een houten schildpad en wat touwtjes.
Mijn micro:bit-schilpad eet Scratch-taco's... Als vier mensen elk een touwtje vastpakken, kun je de micro:bit bovenop de rug van schildpad naar links, rechts, boven en onder laten kantelen.
Goede samenwerking is daarbij belangrijk. Anders lukt het niet om de schildpad de goede kant op te laten bewegen op het computerscherm.
De tiltsensor van de micro:bit "voelt" hoe hij is gekanteld en geeft de stand van de micro:bit door aan het Scratch-spel. En zo kun je in mijn spel de schildpad taco's laten eten.
Zelf gas- en rempedalen maken voor een (space) race game in Scratch in niet zo ingewikkeld. Het "geheime" ingrediënt: schuursponsjes.
Eerder maakte ik al een gaspedaal met karton, heel dun hout en tape, dit keer heb ik dik hout (gratis gekregen als resthout bij een doe-het-zelf-zaak) gebruikt. Voordeel daarvan is dat je er scharnieren in kunt schroeven, wat het duurzaam maakt (lees: waardoor het minder snel stuk gaat).
Bovendien is het hout zo zwaar dat je het gaspedaal aan de voorkant niet dicht hoeft te maken. Het leuke daarvan is dat je eenvoudig aan kinderen kunt uitleggen hoe het werkt door het voetpedaal "open te klappen".
Het gaspedaal is aan te sluiten op een computerspelletje gemaakt in Scratch via Makey Makey of de micro:bit. Beide kunnen "meten" of er een stroomkring gesloten wordt. Dat gebeurt als je op het voetpedaal drukt.
In deze video kun je stap voor stap zien hoe je zulke voetpedalen kunt maken.
