Nederlandstalige Scratch- en roboticalessen voor basisschoolkinderen en brugklassers.
test
ROBOTICA, GAMES, ANIMATIES, KUNST EN MEER!
Leer op een leuke en creatieve manier programmeren met Scratch en Lego WeDo, de mBot, de BBC micro:bit en Makey Makey!
Op deze blog vind je lesmateriaal en workshopideeën van PinkyPepper, alias Martine Segers. Zij is ook in te huren voor het maken van lesmateriaal op maat en het geven van workshops in Den Haag en omgeving.
In samenwerking met Kiwi Electronics heb ik 17 en 24 juni twee mBot-workshops verzorgd van ieder twee uur. Een van de deelnemers, Jara van Os, heeft daar een leuke vlog over gemaakt.
Dit schrijft ze er op YouTube bij:
"De afgelopen twee zaterdagen heb ik een workshop Robotica gevolgd bij Kiwi Electronics in Rijswijk. Ik vond het superleuk. Ik had al een eigen mBot, maar dankzij de workshop weet ik veel beter wat ik allemaal kan doen met mijn eigen robot! In dit filmpje een samenvatting van de twee cursusdagen."
Het opdrachtenboekje dat Jara in deze vlog laat zien, is van mijn hand. Voor meer informatie daarover, kun je mailen naar PinkyPepper.Scratch apenstaartje gmail.com.
Alleen als een uitspraak waar is, ga je zitten. Anders ga je staan.
Je kunt een leuk spel met kinderen spelen op basis van dit idee. Doel: kinderen meer vertrouwd maken met het concept dat een programmeur een programma twee verschillende kanten op kan sturen op basis van een uitspraak die óf waar is óf niet waar is (true or false).
Zo kun je in Scratch in een spel de speler bijvoorbeeld een punt geven als "raak ik bal?" waar is. Of het blok "raak ik geel?" of een andere, zelf te bepalen kleur gebruiken. Ook met de groene blokken uit de categorie functies kun je een statement maken waarvan de computer kan testen of het waar is of niet, bijvoorbeeld: score > 3. In onderstaande spellen vind je nog meer voorbeelden.
Mijn Scratch-spel om met een groepje kinderen te doen:
Dit is een spel dat je met een groep kunt doen. Druk op de spatiebalk voor de volgende opdracht. Kijk steeds of het plaatje en het statement kloppen of niet. En beslis dan of je moet gaan staan of gaan zitten... Als je op "M" drukt in plaats van op de spatiebalk krijg je alleen de relatief makkelijke opdrachten.
Met de papieren baskets, zoals te zien op de foto's op deze Spaanstalige site, kreeg ik het spel helaas niet goed werkend. Te vaak zagen de "ogen" van de sensor mijn bal of prop papier niet, waardoor de puntentelling niet betrouwbaar was.
Ik vermoed dat een prop of een balletje niet goed wordt gedetecteerd als die te dicht langs de ultrasonische sensor gaat of er te snel langskomt. Daarom maakte ik een iets andere variant.
Na wat gepuzzel kwam ik tot de volgende oplossing: een bakje met een schuine verhoging op de bodem, waardoor de bal altijd naar de buitenkant van het bakje rolt en zo goed gezien wordt door de sensor.
De verhoging is gemaakt van een stukje gevouwen karton in de vorm van een driehoek (een soort mini-schans). Aan de kant van de "ogen" zit de hoogste kant, waarvandaan het balletje altijd naar beneden rolt, dus weg van de sensor.
Hier een voorbeeld van de code die je kunt gebruiken:
Spelverloop
In dit spel wacht de speler eerst op het geluid cymbal crash voor hij of zij het balletje in het bakje mag proberen te gooien. Als dat lukt, krijgt de speler een punt.
De bal moet nu weer uit het bakje gehaald worden. Om te zorgen dat je dan geen punt krijgt, "wacht" het computerprogramma tot de ultrasonische sensor alleen de rand van het bakje ziet en niet iets dat daar nog voor zit. Daarna volgt weer het geluid cymbal crash ten teken dat de bal opnieuw gegooid mag worden.
Verder heb ik gekozen voor een lachend gezicht als je een punt scoort en het geluidje "yay". Daarna komt de score in beeld op het display van de mBot.
In een andere versie had ik zelf "goal" ingesproken en het geluid cymbal crash vervangen door de zelf ingesproken tekst "3, 2, 1, start".
Witte vlekken
Op de witte plekken in de code moet je zelf even het goede getal invullen. Dat getal is afhankelijk van de grootte van het bakje. Bij mijn vrolijke Hema-feestbakje had ik daar 6 staan. Dat betekent dat er ongeveer 6 centimeter tussen de "ogen" van de mBot en de rand van het bakje zit.
Veel plezier ermee als je dit zelf ook gaat maken.
Fidget Spinners zijn leuk om zelf te tekenen met de vectormodus van Scratch en bieden een leuke kans om een variabele eens op een andere manier te gebruiken.
Vaak houd je in Scratch met een variabele de score bij, nu heb je er eentje nodig om de spinner af te laten remmen. Dat kun je doen door de waarde van de variabele "snelheid" steeds een beetje kleiner te maken.
Met behulp van onderstaande opdracht kunnen leerlingen zelf uitpuzzelen hoe dat werkt.
Figuurtjes in Scratch-games laten bewegen via draadloze besturing. Dat kan met de BBC micro:bit en een speciale Bluetooth-dongel.
Op de micro:bit zitten twee knoppen (A en B) die je kunt indrukken. Als je dat doet, stuurt de micro:bit via Bluetooth een signaal naar je Scratch-programma.
Verder is het versnellingsmetertje interessant om te gebruiken. Als je het blokje "accelerometer x" (zie hieronder) in een schuif-blok plaatst, kun je een figuurtje van links naar rechts over het scherm laten bewegen. Dat doe je door de micro:bit schuin naar links of schuin naar rechts te houden.
Hieronder de code voor deze twee voorbeeldjes:
In onderstaand overzichtje zie je alle extra blokken die je tijdens het programmeren kunt gebruiken voor de micro:bit:
Nog een voorbeeldje. Met vier van de vijf standen van de tiltsensor op de micro:bit kun je Scratch-kat door het doolhof laten lopen. Dat is in de praktijk best lastig en dat maakt het lopen in een simpel doolhof ineens een uitdaging...
Muziek
Als je een speakertje – gewoon een simpele van een euro – op de micro:bit aansluit, kun je ook muziek maken. Aansluiten doe je met twee snoertjes met krokodillenklemmetjes.
Display
Het allerleukste van de micro:bit, het display, is helaas met Scratch niet zo goed te gebruiken. Je kunt er alleen een scrollende tekst op laten zien, en niet de led-lampjes individueel aan- en uitzetten, iets wat met sommige andere programmeertalen wel kan.
Speciaal hulpprogramma
Het Engelse bedrijf Revolution Education stelt via deze website http://www.picaxe.com/BBC-microbit gratis software ter beschikking om de BBC micro:bit te gebruiken als gamecontroller voor Scratch. Belangrijkste nadeel is dat je wel een speciale bluetooth-dongel nodig hebt die duurder is dan de BBC micro:bit zelf.
Praten met een robot via Scratch. Dat kan met de mBot van het Chinese bedrijf Makeblock. Dat rijdende robotje is te programmeren met een programmeertaal die heel erg op Scratch lijkt.
Je kunt er een hele rits sensoren mee uitlezen, zoals een afstandsensor, een lijnvolgsensor en een lichtsensor, en motortjes en Led-lampjes mee aan- en uitzetten.
Met een zelfgemaakt bakje van karton en deze uitbreidingsset kun je ping-pong-balletjes ergens ophalen en daarna in een bakje "gooien".
Een andere leuke uitbreiding is het programmeerbare display:
Bijzonder is verder dat je de mBot kunt combineren met Lego. Je hebt dan wel een paar schroeven nodig, maar als je eenmaal een klein frame van Lego met schroeven hebt vastgemaakt, kun je daarna met alleen Lego verder bouwen.
Dat kon je al zien in bovenstaand filmpje en kun je ook hieronder zien, waar je de lijnvolger in actie ziet.
De op Scratch gebaseerde programmeertaal waar je de mBot mee kunt aansturen, heeft de naam mBlock meegekregen. Er is alleen een offline-versie beschikbaar.
mBlock is eigenlijk Scratch met een uitbreiding; toegevoegd zijn een hele serie groene blokjes waarmee je de waarden van sensoren kunt uitlezen en bijvoorbeeld de gewenste motorsnelheid voor de wielen door kunt geven aan de mBot, evenals de gewenste kleur van de Led-lampjes.
Mijn ervaring is dat het behoorlijk goed werkt, maar helemaal bug-vrij is de software nog niet. Zo zorgen de servo-motortjes die je er bij kunt kopen af en toe wel voor storingen.
Meer over wat je kunt doen bij storingen vind je op de site van CoderDojo Lier in België. Mogelijk zijn een deel van de daar genoemde problemen inmiddels verholpen door software-updates.
Ik ben er zelf lesmateriaal voor aan het maken. 9 oktober gaf ik er mijn eerste workshop mee en de kids waren erg enthousiast. HEt was een leuke middag!
Op de foto zie je het "hart" van de mBot. Dit Arduinoboard kan via een wifi-verbinding met je computer communiceren.
Sensoren en leds zijn eenvoudig aan te sluiten via telefoonstekkers. De motoren voor de wielen zijn aangesloten via de witte aansluitpunten, rechts van de poorten 1 en 2.
Op het board zelf zitten standaard al twee leds, een buzzer om muziekjes mee te maken, een lichtsensor en een infraroodsensor. Die zie je in wat meer detail op de foto hieronder.
Voor Halloween heb ik mijn mBot in een spook omgetoverd.
Op de foto's hieronder kun je zien hoe ik het "mBot-spook" gemaakt heb (met een kwarkbakje, een luierdoek, twee extra led-lampjes als ogen en haarspelden als handen en om de doek mee vast te zetten).
Mooie tekeningen maken zonder rafelrandjes; tekeningen die je ten alle tijden nog makkelijk kunt aanpassen. Dat kan met de vectormodus van Scratch.
In het begin is het lastig om er mee te werken. Kinderen kiezen daarom vaak al snel voor tekenen met de afbeeldingmodus. Toch vinden veel kinderen het ook erg leuk om met de vectormodus te leren werken, is mijn ervaring. Om zo professioneler ogende tekeningen te leren maken.
Hieronder een tutorial en een opdracht om kinderen vertrouwd te maken met tekenen in de vectormodus.
De tutorial hieronder is gemaakt door de Scratcher @bubble103, een meisje van 16 uit Zuid-Afrika, en door mij naar het Nederlands vertaald. @bubble103 werkt overigens zelf ook aan een prachtige serie animaties onder de naam Colour Divide.
Geen gum
Tekenen in de vectormodus is tekenen zonder gum. In plaats daarvan kun je elke vorm die je gemaakt hebt later weer aanpassen. Dat doe je via de zogenoemde vervorm-knop, zoals je in bovenstaande tutorial hebt kunnen zien. Daarnaast kun je vormen ook weggooien via de delete-optie als je ze echt niet meer nodig hebt.
Onderstaande opdracht heb ik zelf gemaakt. Heb je interesse om hem in je les of workshop te gebruiken, dan kun je me mailen (PinkyPepper.Scratch apenstaartje gmail.com) voor de pdf-versie.
Twee leuke voorbeelden van animaties die gemaakt zijn door leerlingen uit groep 6, vind je via deze links:
Wil je als leerkracht of workshopleider zelf meer te weten komen over de vectormodus van Scratch, dan kun je op de Scratch-website terecht in deze studio vol met Engelstalige vectortutorials.
Geen tijd om alles zelf uit te zoeken? Ik kom graag een keer een workshop verzorgen over dit mooie tekenprogramma van Scratch. Om uit te leggen hoe het werkt en hoe je hier op een relatief eenvoudige manier animaties mee kunt maken. En om mooie voorbeelden te laten zien en tips and tricks te delen. Zie ook "Meer over mij".
Rasterkunst, een scoreteller maken, de effect- en de muziekblokken. Over deze onderwerpen kun je mooie pagina's vinden op de Nederlandstalige Scratch-Wiki. Die is begin 2016 van start gegaan en begint steeds meer interessante pagina te bevatten.
Met andere Nederlandse en Vlaamse Scratchers probeer ik er een interessante Wiki van te maken. Hieronder vind je links naar enkele voorbeelden:
Wil je kinderen op een speelse manier kennis laten maken met het coördinatenstelsel dat Scratch gebruikt? Dat kan met onderstaande spellen.
Snappen hoe Scratch bepaalt waar een figuurtje op het scherm verschijnt. Dat is heel handig als kinderen zelf projecten willen maken. Daarvoor is kennis van het coördinatenstelsel met een x- en een y-as een must. Ook enig begrip van negatieve getallen is handig.
Het eerste spel om hier mee te oefenen, is een vertaling van een project van de Australische organisatie CodingKids en is hier te vinden op mijn Scratch-account @juf-Pinky.
Zet de kat op de juiste plek
Instructie voor de leerlingen
Kijk eerst goed naar de getallen in de oranje vakjes.
Kun jij de kat met de pijltjestoetsen naar deze x- en y-waarde brengen? Via het blauwe vakje zie je waar de kat is.
Is het gelukt? Druk dan op de spatiebalk! Als het goed is, verdien je een ster.
Veel succes ermee als je besluit de spellen in je klas of workshop te gaan gebruiken.
Een andere leuke manier om met het coördinatenstelsel te oefenen, zijn verrassingstekeningen. Meer hierover in mijn eerdere blog-post over dit onderwerp.
hieronder vind je een les over het maken van 3D-tekeningen in Scratch. Geen les voor beginners, maar voor leerlingen die al wat ervaring hebben met Scratch. Zij kunnen hier veel creativiteit in kwijt.
In onderstaand project kun je zien wat voor leuke 3D-tekeningen je kunt maken met relatief eenvoudige Scratch-code. Klik eerst op de groene vlag en beweeg daarna met je muis om de tekening heen. Je kunt zo het 3D-figuur van verschillende kanten bekijken.
Rechtsboven kun je het bolletje steeds iets verschuiven als je de volgende tekening wilt zien.
Klik op "Bekijk van binnen" om alle code en gebruikte uiterlijken te zien.
Andere Scratchers hebben ook mooie projecten gemaakt met deze techniek. Zulke projecten verzamel ik ter inspiratie in deze studio vol met 3D-projecten
Als je deze les zelf wilt uitproberen, kun je me mailen (PinkyPepper.Scratch apenstaartje gmail.com). Dan stuur ik je een pdf (alleen bestemd voor eigen gebruik). Graag hoor ik dan of er onduidelijkheden in de opdracht zitten en of de leerlingen de les leuk vonden.
hieronder vind je een les die ik gemaakt heb naar aanleiding van een leuk spel dat onlangs als uitgelicht project ("feature") op de Scratch-homepage stond.
Met deze les kunnen leerlingen een variant op onderstaand spel maken.
Wat moet je doen in dit spel? Stuur het roze blokje met je pijltjestoetsen over de witte lijn. Zodra het blokje de witte lijn niet meer raakt, ben je af. Dan verdwijnt het blok en moet je opnieuw beginnen. Als je alle levels gehaald hebt, kun je het parcours nog een keer "lopen" met een kleiner blokje.
Mijn eerste ervaring is dat dit voor kinderen die nog niet zo veel Scratch-lessen gevolg hebben, best een lastige opdracht is. Leerlingen moeten de startpositie van het blokje heel goed kiezen, anders zijn ze hun blokje "kwijt". Daar staat tegenover dat het eindresultaat een spel is dat kinderen erg graag spelen. Aanbevolen voor leerlingen die meer uitdaging aankunnen na een aantal Scratchlessen.
Als je een pdf-je wilt van deze les, kun je me mailen via pinkypepper.scratch apenstaartje gmail.com. Deze les is inmiddels in verschillende workshops en lessen getest. Mocht je desondanks onduidelijkheden tegenkomen, dan hoor ik dat graag.
Veel maak- en speelplezier!
Groetjes van Martine
P.S. Bedankt @fmtfmtfmt2 voor het verzinnen van het mooie idee voor dit spel. Hier vind je het origineel waar ik een vereenvoudigde versie van gemaakt heb om de code beter begrijpbaar te maken voor leerlingen die nog niet zo veel Scratch-ervaring hebben: https://scratch.mit.edu/projects/67660036.
Een docent op Harvard heeft een mooie manier bedacht om studenten uit te leggen waarom computers soms vastlopen (en tegelijkertijd wat basisbegrippen uit de informatica uit te leggen).
Het gaat om de uitleg die in dit filmpje begint op 14.30 minuten
